مدلهای تحویل پروژه از آدم تا ترامپ – روش Construction Management ، تاریخچه و توسعه در سطح بین الملل

در ادامه پست های قبلی ۱ ،۲ ، ۳  روشی که در سطح بین الملل به موازات روش EPC از اقبال و میزان استفاده در سطح بین الملل رسیده است، را بررسی می نماییم. بله، روش Construction Management . این متد نیز در گذر زمان بعنوان یک متد سریع در اجرای پروژه ها فراوانی یافته است. در ادامه تاریخچه توسعه این روش و تحلیل تطبیقی انتخاب روش Construction Management بعنوان یک روش مناسب در تحویل پروژه و اقبال بین المللی در بکارگیری این روش و میزان فراوانی بین صنایع مختلف را برای شما اورده ایم.

خاستگاه روش Construction Management

الف) دهه 1960: پیدایش در ایالات متحده

• روش Construction Management ابتدا در دهه 1960 در ایالات متحده شکل گرفت.
• دلیل اصلی ظهور این روش:
  • پیچیدگی روزافزون پروژه‌های ساختمانی و زیرساختی.
  • نیاز به مدیریت دقیق‌تر هزینه و زمان.
• پیشگامان: شرکت‌های مشاوره ساخت آمریکایی این روش را برای پروژه‌های بزرگ شهری و دولتی به‌کار بردند.

ب) تأثیرات اولیه

• CM به‌عنوان جایگزینی برای روش‌های سنتی (مانند Design-Bid-Build) مطرح شد.
• هدف اصلی، کاهش تأخیرها و افزایش کنترل کارفرما بر پروژه بود.
• اولین پروژه‌های CM عمدتاً در زمینه‌های زیرساخت شهری، مانند متروها و فرودگاه‌ها، اجرا شدند.

گسترش در دهه‌های 1970 و 1980

الف) ایالات متحده: پیشرفت سریع

• رشد سریع در زیرساخت‌های عمومی و تجاری
  • پروژه‌هایی مانند متروی نیویورک و بازسازی سیستم‌های حمل‌ونقل شهری از روش CM استفاده کردند.
• تمرکز بر شفافیت و کاهش هزینه‌ها:
  • در پروژه‌های دولتی، CM برای شفافیت در مدیریت هزینه‌ها و زمان‌بندی محبوب شد.

ب) اروپا: ورود CM به پروژه‌های بزرگ

• بریتانیا و آلمان پیشگام شدند:
  • پروژه‌های بازسازی زیرساخت‌های شهری و صنعتی پس از جنگ جهانی دوم، نیاز به روش‌های نوین مدیریتی داشت.
  • CM در پروژه‌های صنعتی و ساخت فرودگاه‌ها، مانند فرودگاه هیترو، به‌کار گرفته شد.

ج) خاورمیانه: آغاز استفاده محدود

• در دهه 1970، کشورهای خاورمیانه مانند عربستان و ایران، با کمک مشاوران خارجی از CM در پروژه‌های عمرانی و زیرساختی استفاده کردند.

دهه 1990: جهانی‌شدن روش CM

الف) رشد در ایالات متحده

• توسعه در پروژه‌های فناوری:
  • پروژه‌های ساخت مراکز داده و تأسیسات فناوری، نیازمند مدیریت پیچیده‌ای بودند که توسط روش CM امکان‌پذیر شد.
• نمونه موفق: ساخت مجموعه‌های فناوری سیلیکون ولی.

ب) اروپا: تمرکز بر پروژه‌های زیست‌محیطی و دولتی

• نمونه‌ها:
  • پروژه‌های بازیافت و تصفیه‌خانه‌های آب.
  • بازسازی ساختمان‌های دولتی مانند پارلمان بریتانیا.

ج) آسیا: ورود به پروژه‌های بزرگ

• ژاپن و کره جنوبی:
  • پروژه‌های زیرساختی مانند پل‌ها، تونل‌ها، و توسعه شهرهای هوشمند از روش CM بهره گرفتند.
• چین:
  • پروژه‌های عظیم حمل‌ونقل مانند راه‌آهن سریع‌السیر.

د) خاورمیانه: استفاده گسترده‌تر

• رشد سرمایه‌گذاری نفتی در کشورهای خلیج‌فارس، به استفاده از CM در پروژه‌های نفت و گاز و زیرساخت‌های شهری منجر شد.

دهه 2000: تکامل روش CM

الف) فناوری و دیجیتالی‌سازی

• استفاده از BIM (مدل‌سازی اطلاعات ساختمان):
  • تلفیق CM با فناوری‌های دیجیتال، امکان مدیریت دقیق‌تر پروژه‌ها را فراهم کرد.

ب) رشد در کشورهای در حال توسعه

• آفریقا:
  • پروژه‌های توسعه زیرساخت، مانند ساخت سدها و خطوط انتقال انرژی، با روش CM اجرا شد.
• آمریکای لاتین:
  • CM در پروژه‌های شهری مانند توسعه متروهای شهری در برزیل و مکزیک به‌کار رفت.

ج) خاورمیانه: توسعه در پروژه‌های لوکس

• برج خلیفه دبی: یکی از برجسته‌ترین پروژه‌هایی است که از روش CM استفاده کرده است.
• پروژه‌های زیرساختی عربستان: توسعه مترو و فرودگاه‌ها با کمک CM.

دهه 2020: روش CM در جهان امروز

الف) تمرکز بر پایداری و انرژی‌های تجدیدپذیر

• CM برای پروژه‌های انرژی خورشیدی، بادی، و زیرساخت‌های پایدار در اروپا و آمریکا به‌کار گرفته می‌شود.

ب) رشد در آسیا

• کشورهای آسیایی مانند هند و چین، CM را برای پروژه‌های شهری و صنعتی بزرگ به‌عنوان روشی استاندارد پذیرفته‌اند.
• پروژه‌های هوشمند شهری: مانند شهر هوشمند پکن.

ج) گسترش در خاورمیانه و آفریقا

• CM به‌طور گسترده در پروژه‌های نئوم (شهر هوشمند عربستان) و توسعه زیرساخت‌های انرژی در آفریقا استفاده می‌شود.

روند رشد در کشورهای مختلف

الف) ایالات متحده

• آمریکا همچنان پیشرو در استفاده از CM است، به‌ویژه در پروژه‌های دولتی و فناوری.
• شرکت‌های مشاوره‌ای آمریکایی نقش بزرگی در ترویج CM در جهان دارند.

ب) اروپا

• اروپا از CM برای پروژه‌های پیچیده زیست‌محیطی و توسعه شهری استفاده می‌کند.

ج) آسیا

• رشد اقتصادی سریع چین و هند، CM را به روشی پرکاربرد در پروژه‌های زیرساختی تبدیل کرده است.

د) خاورمیانه

• CM برای مدیریت پروژه‌های عظیم و پیچیده مانند برج‌ها، متروها، و فرودگاه‌ها استفاده می‌شود.

هـ) آفریقا

• CM به‌عنوان ابزاری برای مدیریت پروژه‌های توسعه‌ای و زیربنایی معرفی شده است.

تعریف روش Construction Management

روش CM در تحویل پروژه شامل حضور یک مدیر ساخت حرفه‌ای یا یک تیم مدیریت ساخت است که به‌عنوان نماینده کارفرما عمل می‌کند و وظیفه هماهنگی و نظارت بر تمام مراحل پروژه، از طراحی تا ساخت، را بر عهده دارد.

این روش به دو نوع اصلی تقسیم می‌شود:

1. CM at Risk: مدیر ساخت در قبال هزینه و زمان پروژه مسئولیت می‌پذیرد.
2. Agency CM: مدیر ساخت صرفاً به‌عنوان نماینده کارفرما عمل می‌کند و مسئولیت مالی ندارد.

ویژگی‌ها و مزایای روش CM

الف) انعطاف‌پذیری بالا

• امکان تغییرات در طراحی و اجرا حتی در مراحل میانی پروژه.
• مناسب برای پروژه‌هایی که دامنه یا نیازها ممکن است تغییر کنند.

ب) جداسازی مدیریت و اجرا

• مدیریت ساخت و اجرای پروژه توسط واحدهای مختلف انجام می‌شود که به نظارت دقیق‌تر منجر می‌شود.

ج) کنترل دقیق بر هزینه و زمان

• با تقسیم پروژه به بسته‌های کاری متعدد، امکان بهینه‌سازی هزینه‌ها و زمان وجود دارد.

د) کاهش ریسک برای کارفرما

• مدیر ساخت به‌عنوان مشاور حرفه‌ای عمل کرده و ریسک‌های مرتبط با مدیریت را کاهش می‌دهد.

هـ) شفافیت در قراردادها

• پروژه به بسته‌های کوچک‌تر تقسیم شده و قراردادهای متعددی با پیمانکاران بسته می‌شود که شفافیت بیشتری ایجاد می‌کند.

میزان فراوانی روش CM در صنایع مختلف

الف) زیرساخت‌های شهری

• چرا CM مناسب است؟
  پروژه‌های شهری به هماهنگی بالا و مدیریت چندین ذینفع نیاز دارند. روش CM با تقسیم پروژه به بسته‌های کاری کوچک‌تر و مدیریت دقیق، انعطاف‌پذیری بالایی ایجاد می‌کند.
• نمونه‌ها:
  • پروژه متروی نیویورک.
  • پروژه‌های توسعه شهری در سئول.

ب) ساختمان‌های تجاری و اداری

• چرا CM مناسب است؟
  پروژه‌های تجاری به کیفیت بالا و کنترل دقیق بر هزینه نیاز دارند.
• نمونه‌ها:
  • برج‌های دوقلوی پتروناس در مالزی.
  • ساخت ساختمان اداری گوگل در کالیفرنیا.

ج) پروژه‌های دولتی

• چرا CM مناسب است؟
  شفافیت در هزینه‌ها و مدیریت موثر منابع دولتی از اولویت‌هاست.
• نمونه‌ها:
  • بازسازی پارلمان انگلستان.
  • پروژه‌های بیمارستان‌سازی در استرالیا.

د) صنایع فناوری و داده

• چرا CM مناسب است؟
  پروژه‌های مراکز داده و زیرساخت‌های فناوری به مدیریت دقیق نیاز دارند.
• نمونه‌ها:
  • ساخت مرکز داده فیسبوک در آمریکا.
  • توسعه شبکه 5G در کره جنوبی.

مقایسه تطبیقی روش CM با EPC، DB، IPD و PPP

الف) CM در مقابل EPC

ب) CM در مقابل Design-Build (DB)

ج) CM در مقابل IPD

د) CM در مقابل PPP

چالش‌ها و محدودیت‌های روش CM

الف) نیاز به مهارت بالا در مدیریت ساخت

• موفقیت CM به توانایی مدیر ساخت در هماهنگی و نظارت وابسته است.

ب) ریسک بالاتر برای کارفرما

• در مقایسه با EPC، ریسک‌های مرتبط با هزینه و زمان بیشتر بر عهده کارفرما است.

ج) پیچیدگی در مدیریت چندین قرارداد

• تقسیم پروژه به بسته‌های کوچک‌تر می‌تواند مدیریت را دشوارتر کند.

روش CM به دلیل انعطاف‌پذیری، شفافیت، و توانایی مدیریت پروژه‌های پیچیده، به‌ویژه در کشورهای توسعه‌یافته، به یکی از روش‌های محبوب در تحویل پروژه تبدیل شده است.

• صنایع کلیدی: زیرساخت‌های شهری، ساختمان‌های تجاری، و پروژه‌های دولتی.
• اقبال بین‌المللی: در آمریکا و اروپا به‌عنوان یک روش استاندارد پذیرفته شده و در سایر مناطق نیز در حال رشد است.
• چالش‌ها: مدیریت چندین ذینفع و قراردادهای مختلف، و ریسک بیشتر برای کارفرما.